Za jej twórcę uważany jest nadworny ebenista króla Ludwika XIV, a jej nazwa nie bez powodu oznacza z francuskiego "wygodę" - nic dziwnego, ze komoda w ciągu 300 lat stała się meblem powszechnie używanym na całym świecie, w tym także w Polsce. Polski rozdział w historii komody jest zresztą całkiem interesujący.

Pierwszą dokładnie opisaną komodą była ta, którą Andre Charles Boulle stworzył ok. 1690 roku do sypialni króla Ludwika XIV: miała jak wszystkie meble słynnego barokowego artysty proste masywne kształty, była bogato ozdobiona intarsjami (a Boulle zasłynął m. in. właśnie  udoskonaleniem techniki intarsji i wprowadzeniem do niej takich materiałów jak miedź, cyna, srebro, szylkret i egzotyczne drewno) i kutymi ozdobami z brązu. Oczywiście była znacznie bardziej wyrafinowana niż pojawiające się w XVII wieku  we Francji i w Anglii proste, zbudowane na ramiakowej konstrukcji komody składające się z drewnianej skrzyni i 2, 3 lub 4 szuflad.

Wraz z oświeceniową modą na francuzczyznę komoda rozpowszechniła się w całej Europie: początkowo wykorzystywano ją jako wyposażenie sypialni, potem trafiła do jadalni, gabinetów i salonów. Później służyła głównie jako miejsce do przechowywania bielizny i pościeli, później znalazły w niej miejsce dokumenty i różne podręczne drobiazgi, a na jej blacie eksponowano domowe bibeloty, pamiątki i zdjęcia. Do różnych zastosowań i miejsc stworzono niezliczone wersje  komód: o różnych kształtach, wielkościach, kształtach przedniej ścianki szuflad i ich liczbie - komoda stała sie meblem powszechnie używanym i wyparła dawne toporne skrzynie.

W Polsce komoda rozpowszechniła się w drugiej połowie XVIII w., nosząc czasem spolszczoną nazwę praski. Często, zwłaszcza w zamożniejszych domach szlacheckich, stanowiła element wyprawy ślubnej - panna dostawała ją w posagu wraz z zawartością czyli haftowaną pościelą, ręcznikami, obrusami i serwetami. Komody wędrowały więc ze swoimi właścicielkami śladem rodowych mariaży, koligacji i spadków, nie bez wpływu na ich losy pozostawała też ówczesna burzliwa historia naszego kraju.

 
Wielobarwny patchwork na komodzie nada jej niepowtarzalnego stylu. (komoda Ara, fot. Profap)

Komoda po polsku

Czy powstał kiedykolwiek jakiś specyficzny polski typ komody? Jeśli chodzi o formę raczej nie, choć pewnych zasad tego jak powinna wyglądać możemy doszukiwać się chociażby w stylistyce mebli  “Ładu" - słynnej warszawskiej spółdzielni artystów, która rozpoczęła swoją działalność w okresie dwudziestolecia międzywojennego, kiedy to Polska odzyskawszy niepodległość poszukiwała swojej tożsamości również w dziedzinie kultury i sztuki użytkowej.

 
Członkowie “Ładu" uważali, że mebel powinien być podporządkowany kompozycji całego pomieszczenia - stąd preferowali meble przygotowywane indywidualnie  na potrzeby każdego projektu. Bardzo ważne było też harmonijne połączenie tradycji i nowoczesności.

Polecając wizytę na zorganizowanej w 1936 roku wystawie “Sztuka wnętrza" Ignacy Pytlakowski pisał : “Grupa “Ład" jest stowarzyszeniem plastyków, których działalność  w dziedzinie estetycznego zorganizowania wnętrza oparta jest na zespoleniu sztuki z rzemiosłem, ma na celu ścisłe związanie formy plastycznej z użytym materiałem i przeznaczeniem przedmiotu. Czerpiąc z tradycji twórczości polskiej oraz przy użyciu materiału krajowego surowca i oparciu się o potrzeby naszego społeczeństwa, “Ład" osiągnął własny typ mebla, tkaniny i przedmiotu użytkowego o charakterze oryginalnym polskim." Ładowskie komody z ozdobnym mazerunkiem słojów drewna zaprojektowane przez Czesława Knothe znalazły się m. in. w polskich ambasadach w Berlinie, Paryżu, Sztokholmie oraz Londynie. Również Wojciech Jastrzębowski projektując wyposażenie gmachów urzędów państwowych proponował do ich wnętrz monumentalne, zdobione charakterystycznymi, geometrycznymi ornamentami meble.

 
Dziedzictwo "Ładu"

Czy we współczesnym polskim meblarstwie znajdziemy spadkobierców ładowskich idei? Jedną z takich firm jest z pewnością krakowski Profap: oferuje meble oraz elementy wyposażenia przeznaczone do wnętrz mieszkalnych i publicznych - dzięki swojemu prostemu, naturalnemu, a jednocześnie niezwykle eleganckiemu stylowi sprawdzają się w różnych miejscach. Obok propozycji katalogowych realizuje projekty indywidualne, stworzone do konkretnych wnętrz.

Profap od początku swego istnienia stawia na  nowoczesne wzornictwo, starannie dobrane materiały oraz najwyższą jakość wykonania i wykończenia. Charakterystyczna stylistyka oparta na przemyślanych proporcjach brył i podkreśleniu niepowtarzalnej urody naturalnych fornirów to efekt pracy głównego projektanta firmy Jarosława Bełzy.

 
Drewno uzupełniają stal nierdzewna, aluminium, szkło - materiały trwałe i szlachetne. To właśnie one określają charakter mebli Profap, a ich spokojne, geometryczne formy pozwalają docenić naturalne piękno w swej najbardziej wyrafinowanej postaci.

W kolekcji “Ara" Profap dodatkowo pojawia się intarsja: czy to w postaci pasiastego, wielobarwnego patchworku, zaskakujących pręgowanych pasów, wyglądających niczym skóra egzotycznego zwierzęcia czy też bardziej klasycznych, inspirowanych secesją motywów kwiatowych o miękkiej, falującej linii. Wyrazisty charakter “Ary" zwrócił uwagę wielu klientów i ekspertów zajmujących się wzornictwem w Polsce i za granicą - była chyba najczęściej prezentowaną w mediach polską komodą w 2007 roku.

Co przesądziło o sukcesie “Ary"? - można powiedzieć , że to samo co tak cenimy w meblach “Ładu". Jak powiedziała na łamach “Rzeczpospolitej" Angela Schonberger, dyrektor Kunstgewerbe Museum, w którym pokazywano wystawę “Made in Poland" : “Narzekamy na globalizację, wszędzie widzimy to samo, a polski design jest inny, są w nim elementy ludowe, wasze własne i niepowtarzalne [...] widzę to w komodzie “Ara" Jarosława Bełzy."